Na początku marca 1945 roku oddziały I Armii Wojska Polskiego, po ciężkich walkach o przełamanie Wału Pomorskiego, dotarły na wybrzeże Bałtyku. W tym czasie broniła się Twierdza Kołobrzeg. Miasto, którego port miał posłużyć do ewakuacji niemieckich wojsk z rejonu Pomorza.

Pierwszy nieudany szturm z marszu podjęły 4.03.1945 roku oddziały radzieckiej 1. Armii Pancernej. Po tym niepowodzeniu do ostatecznego szturmu zostały wyznaczone oddziały I AWP w składzie: 3 DP, 4 DP i 6 DP. W późniejszym czasie do walki został również rzucony 4. pczc.

Walki o miasto polscy żołnierze rozpoczęli 7 marca. Następnego dnia 4.DP zamyka pierścień okrążenia w okolicach Dygowa, a do 12.03.1945 po ciężkich bojach przełamano pierwszą linie obrony.

Walki o pokonanie drugiego pierścienia obrony toczyły się w dniach 12-17.03. 6 DP zajęła Wyspę Solną i sforsowała Parsętę, 3 DP wspierana przez czołgi zdobyła Gazownię i podeszła w rejon dworca kolejowego, a 4 DP zdobyła tor wyścigowy, lokomotywownię i warsztaty kolejowe.

Oddziały niemieckie wspierał Pz 72A (pociąg projektu BP-42 w skłdzie: parowóz BR-57, dwa jednowieżowe wagony artyleryjskie, wagon dowodzenia, wagon piechoty, dwa jednowieżowe wagony artyleryjskie plot, dwa wagony do przewozu lekkich czołgów), który przyjechał na kołobrzeski dworzec główny 7 marca. Stąd brał aktywny udział w odpieraniu ataków 3 DP. 16 marca, podczas walk został na tyle uszkodzony ogniem artylerii (ogień na wprost z dział ZiS-3 76mm), że załoga pociągu została zmuszona do jego opuszczenia.

15 marca 1945 na redę Kołobrzegu dotarły drogą morską ze Świnoujścia posiłki. Niemieckie oddziały pomimo ognia artyleryjskiego zdołały wylądować w porcie i przeprowadzić silne kontrataki. Jednak do następnego dnia w rękach polskich wojsk znajdowało się już ujście Parsęty i Kanału Drzewnego.

W nocy z 17 na 18 marca po przygotowaniu artyleryjskim rozpoczął się generalny szturm na trzeci pierścień obrony. Rano zdobyto rejon stacji kolejowej i port. Jednak Niemcom udało się ewakuować drogą morską ok. 70 tys. cywilów i żołnierzy z dowódcą Festung Kolberg pułkownikiem Fullriede. Wojska niemieckie utrzymywały jeszcze niewielkie przyczółki w rejonie dworca kolejowe i portu. Ostatecznie 18 marca 1945 oddziały I Armii Wojska Polskiego przełamały ostatnie linie obrony. Kołobrzeg został zdobyty! Tego samego dnia na kołobrzeskiej plaży odbyły się uroczyste „Zaślubiny Polski z morzem”.

Straty I AWP to 1206 poległych, 2652 rannych i 143 zaginionych, a radzieckie ok. 420. Niemieckie straty są trudne do oszacowania – ocenia się je obecnie na ok. 2500 zbitych, rannych i wziętych do niewoli.
Bitwa o Kołobrzeg jest uznawany za największą w dziejach bitwę miejską z udziałem polskich żołnierzy.

Dla upamiętnienia opisanych powyżej wydarzeń, 18 marca 2018 na kołobrzeskiej plaży zorganizowane zostało wielkie widowisko historyczne. „Bój o Kołobrzeg” zgromadził 320 rekonstruktorów z 34 grup z całej Polski (przyjechali między innymi pasjonaci aż z Rzeszowa) wspomaganych ciężkim sprzętem. Widzowie mogli zobaczyć między innymi czołg T-34, samobieżne działo SU-57, armatę pułkową 76mm wz.27, samochody Dodge WC-51, transporter opancerzony Sd.Kfz. 251 Ausf. D, działo przeciwpancerne 8,8 cm Flak 36/37, działo plot 2 cm FlaK 38, samochody Volkswagen 82 Kübelwagen oraz motocykl DKW NZ 350/1.

Widowisko, oprócz licznie zgromadzonych mieszkańców Kołobrzegu i kuracjuszy obserwowali weterani walk z marca 1945 roku. Możliwość posłuchania ich opowieści i wykonania sobie pamiątkowego zdjęcia było bezcennym przeżyciem.

Głównym organizatorem inscenizacji „Bój o Kołobrzeg” było Muzeum Oręża Polskiego w Kołobrzegu i Studio Historyczne „Huzar”.

Bałtyckie Stowarzyszenie Miłośników Historii „Perun” dziękuje organizatorom za zaproszenie na tą wspaniałą imprezę. Dzięki uczestnictwu w tym widowisku niejako dopełniliśmy zakończony 11 marca 2018 na kołobrzeskiej plaży VI Rajd Szlakiem Walk I Armii Wojska Polskiego.

Do udziału w rekonstrukcji walk o Kołobrzeg BSMH wystawiło sekcję dowodzenia z kapitanem rezerwy Zbigniewem Izraelskim na czele z obsługą radiostacji plecakowej A7 B, sekcję zwiadu artyleryjskiego (kątomierz busola PAB, ramozwijak z bębnem kabla i telefon polowy) oraz sekcję żandarmów. Skład uzupełniała sanitariuszka.


Wspólne zdjęcie z weteranem walk o Kołobrzeg - por. Piotr Gubernator

Po zakończonym widowisku publiczność skorzystała z możliwości obejrzenia z bliska zgromadzonego sprzętu i zrobienia zdjęć z rekonstruktorami czemu sprzyjała słoneczna choć mroźna aura.

„Bój o Kołobrzeg 2018” był na pewno cenną lekcją historii i hołdem pamięci dla żołnierzy walczącymi na ulicach Kołobrzegu w 1945 roku. Mamy nadzieję, że w kolejnych latach to wydarzenie będzie kontynuowane. Dziękujemy wszystkim rekonstruktorom za wspólny udział, a widzom za życzliwe przyjęcie. Dziękujemy również wszystkim organizatorom za wysiłek włożony w przygotowanie inscenizacji.

Do zobaczenia w Kołobrzegu za rok!

Więcej zdjęć w galerii Bój o Kołobrzeg 2018


Tekst: Wojciech Sokołowski
Foto: Piotr Palmowski


 
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama